[CÂU CHUYỆN ĐỜI TÔI] THINH LẶNG DẠY TÔI CẢM NHẬN

Tác giả: Lợi Võ Minh Hiếu

Mỗi người đều có một số phận gắn liền với câu chuyện của riêng mình. Dù là vui hay buồn, dù là sáng rực hay u tối, tất cả đều trở thành những hồi ức quý giá giúp ta bước tiếp trên hành trình cuộc đời. Tôi cũng có câu chuyện của riêng mình — một khởi đầu không trọn vẹn, một hành trình không dễ dàng, nhưng chưa từng có giây phút nào tôi buông bỏ chính bản thân. Giờ đây, khi nhìn lại quãng đường ấy, tôi biết rằng mọi gian nan đều xứng đáng, vì chúng đã góp phần tạo nên tôi của hôm nay.

Năm tôi hai, ba tuổi, tôi chậm nói hơn những đứa trẻ cùng trang lứa. Cha mẹ tôi nghĩ đó chỉ là do tôi ít nói, điềm đạm và có phần khép kín. Họ không mảy may lo lắng cho đến khi tôi bước vào lớp Một. Ngày đầu tiên đến trường, cô giáo gọi tên tôi nhiều lần nhưng tôi vẫn im lặng, không phản ứng, không quay đầu lại. Cô tưởng tôi nghịch ngợm hoặc cố tình, nhưng người nhà nhận ra điều gì đó không ổn và đưa tôi đi khám. Kết quả khiến tất cả lặng người. Căn phòng bệnh viện nhỏ như chìm vào im lặng. Trong khoảng không gian tĩnh mịch ấy, âm thanh duy nhất vang vọng trong đầu họ là lời bác sĩ: “Bé bị điếc hỗn hợp độ 3.”

Khi đó, tôi còn quá nhỏ để hiểu “khiếm thính” nghĩa là gì. Nhưng nhìn thấy ánh mắt đầy nước của cha mẹ, tôi cảm nhận được rằng cuộc đời mình đã bước sang một chương mới — một chương không dễ đi và gập ghềnh hơn những đứa trẻ khác. Thế giới bỗng trở nên mờ nhạt, những âm thanh quen thuộc như bị tước đi, chỉ còn lại khoảng trống và cảm giác xa cách. Nhưng trong chính sự im lặng ấy, có một ngọn lửa không tắt — ngọn lửa của cha mẹ tôi. Họ không tuyệt vọng, cũng không đầu hàng. Thay vì chọn gửi tôi đến trường chuyên biệt, họ quyết định để tôi học ở một ngôi trường bình thường, nơi tôi có thể đối diện với cuộc đời thật.

Quyết định ấy của họ đã tạo nên một “âm thanh của tĩnh lặng” — âm thanh không vang bằng lời, mà bằng niềm tin, hy vọng và tình yêu.

Những năm đầu đi học, tôi học cách đọc khẩu hình môi của cô giáo. Nếu chẳng kịp ghi chép, bạn kế bên lại nhẹ nhàng nhắc lại. Cô giáo đôi khi nói chậm đi, ánh mắt nhìn tôi đầy kiên nhẫn. Những điều tưởng như nhỏ bé ấy lại là sợi dây vô hình kết nối tôi với thế giới âm thanh ngoài kia. Giữa sự tĩnh lặng của mình, tôi dần nhận ra một thứ âm thanh khác — âm thanh của tình người, của lòng bao dung và sự sẻ chia. Nó ấm áp, dịu dàng và chạm đến sâu thẳm nơi trái tim.

Khi lên lớp Sáu, tôi bắt đầu đeo máy trợ thính. Âm thanh trở lại, nhưng lạ lẫm, méo mó và đôi khi khó chịu. Giọng nói của mọi người vang lên không còn rõ ràng, như qua một lớp sương mờ. Cách học của tôi vẫn dựa vào quan sát, vào khẩu hình, vào cảm nhận từ cử chỉ. Với người bình thường, họ sẽ không hiểu được việc “nghe bằng mắt” mệt mỏi đến nhường nào. Bởi trong thế giới không trọn vẹn ấy, tôi phải tập trung gấp đôi, gấp ba để theo kịp, phải đọc bằng ánh nhìn, cảm nhận bằng trái tim. Nhưng chính trong sự cô độc ấy, tôi lại tìm thấy sức mạnh của lòng kiên cường.

Nếu tôi học ở trường chuyên biệt, có lẽ mọi thứ sẽ dễ dàng hơn. Ở đó, ai cũng giống tôi, ai cũng hiểu và sẻ chia. Nhưng cha mẹ biết rằng cuộc sống ngoài kia không phải nơi ai cũng thông cảm. Họ muốn tôi học cách tồn tại giữa những khác biệt, vì đời không phải lúc nào cũng dịu dàng. Dù tôi là con gái, dù tôi khiếm thính, thế giới này vẫn sẽ có những thử thách, vẫn sẽ có những ánh nhìn tò mò, thương hại hoặc xa lánh. Họ muốn tôi đủ mạnh mẽ để đi qua tất cả những điều đó.

Những năm tháng ấy, tôi như con cá nhỏ bơi ngược dòng giữa đại dương mênh mông, chênh vênh tìm hướng đi cho mình. Trong những âm thanh nói cười xa lạ, có người thương cảm, có người tò mò, thậm chí có người tránh né. Nhưng giữa biển người ấy, tôi học cách đứng vững. Tôi quan sát nhiều hơn, cảm nhận tinh tế hơn. Thay vì nghe bằng tai, tôi học cách lắng nghe bằng tim. Và rồi, thế giới quanh tôi dần mở ra, không còn quá đáng sợ.

Sức mạnh của sự kiên trì chảy trong từng mạch máu tôi. Mỗi khi gặp khó khăn, tôi tự nhủ: “Mình làm được. Chỉ cần cố thêm chút nữa thôi.” Chính niềm tin ấy giúp tôi bước về phía trước. Để rồi, khi tôi trở thành tình nguyện viên tại Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục Người Khiếm Thính (CED), tôi hiểu rằng “không gì là không thể”, tôi cần lan tỏa nghị lực ấy đến những người giống mình. Tôi muốn nói với họ rằng, khuyết tật không phải là dấu chấm hết. Đó chỉ là một thử thách mà ông Trời gửi đến, vì Ngài tin rằng chúng ta đủ mạnh mẽ để vượt qua. Nếu ta cứ trốn trong chiếc vỏ bọc của chính mình, sợ hãi và khép lòng, ta sẽ chẳng bao giờ nghe được âm thanh đẹp nhất của cuộc đời — thứ âm thanh không đến từ tai, mà từ lòng tin.

Tôi trở thành một nhà phiên dịch thầm lặng cho những người khiếm thính giống mình - để chính tôi dù là sự tồn tại nhỏ bé vẫn có thể lan truyền ra một nguồn năng lượng tích cực đến cho cộng đồng người khiếm thính một sức mạnh vượt khó khăn, để họ có thể cảm nhận được cuộc đời này dù có bão giông nó vẫn đẹp đến vô cùng.

Có người từng hỏi tôi: “Làm sao chị có thể hòa nhập được?” Tôi chỉ mỉm cười, ánh mắt là câu trả lời. Tôi chọn sống không khuất phục, không đầu hàng trước số phận. Dù xã hội còn định kiến, dù vẫn có người cho rằng “người khuyết tật không làm được gì”, tôi muốn chứng minh điều ngược lại. Người khuyết tật không thiếu khả năng, họ chỉ cần được trao cơ hội. Khi đi làm, tôi từng bị từ chối chỉ vì người ta cho rằng: “Nghe không rõ thì giao tiếp sao được?” Hôm đó, tôi im lặng ra về, nhưng trong lòng thầm nhủ: “Rồi sẽ có nơi hiểu được giá trị của mình.” Và quả thật, cuối cùng tôi cũng gặp được những người sẵn lòng lắng nghe, sẵn sàng cho tôi cơ hội thể hiện bản thân.

Có những lúc tôi không nghe rõ câu chuyện, nhưng tôi vẫn cười, vẫn cố gắng theo kịp. Người ta nói một câu, tôi đáp lại bằng cả tấm lòng. Có thể tôi không nghe rõ, nhưng tôi cảm được sự chân thành qua ánh mắt, qua nụ cười. Tôi học cách sống trọn vẹn trong thinh lặng, để mỗi ngày trôi qua đều là một bản nhạc riêng — không cần âm thanh, nhưng chan chứa sắc màu.

Tôi biết, xã hội vẫn còn nhiều định kiến. Người ta vẫn nghĩ: “Không nghe được thì làm sao làm việc?” Nhưng thật ra, khi mất đi một giác quan, con người lại phát triển mạnh mẽ hơn những giác quan còn lại. Tôi thấy được điều người  khác bỏ qua, tôi cảm được nỗi buồn, niềm vui, sự lo lắng của người đối diện chỉ qua ánh mắt hay cử chỉ nhỏ nhất. Tôi nghe bằng cảm xúc, bằng sự tinh tế của tâm hồn. Và trên hết, tôi có một nghị lực mà không phải ai cũng có được.

Có lần, một đứa trẻ khiếm thính hỏi tôi: “Chị ơi, làm sao để mạnh mẽ như chị?” Tôi nhìn em, mỉm cười và nói: “Không ai sinh ra đã mạnh mẽ đâu em à. Chị cũng từng khóc rất nhiều, từng muốn bỏ cuộc. Nhưng chị chọn đứng dậy, vì nếu không đứng dậy, chị sẽ mãi bị bóng tối nuốt chửng.” Em lặng im, rồi nắm tay tôi. Trong khoảnh khắc ấy, tôi thấy lại chính mình năm nào — yếu đuối nhưng khát khao được sống, được yêu thương.

Tôi tin rằng mỗi người đều có “âm thanh” riêng — dù không phát ra tiếng, nhưng vang vọng trong tâm hồn. Với tôi, âm thanh đó là niềm tin, là khát vọng được sống có ích, được hòa nhập và được yêu thương. Âm thanh ấy không ồn ào, không rực rỡ, nhưng nó là nhịp đập của trái tim, là hơi thở của nghị lực.

Nếu ngày ấy tôi chọn ở lại trường chuyên biệt, có lẽ tôi sẽ ít tổn thương hơn. Nhưng chính vì được học giữa môi trường bình thường, tôi hiểu sâu sắc hơn về sự khác biệt và lòng nhân ái. Tôi từng bị phân biệt, bị hiểu lầm, từng bị cô lập. Nhưng tất cả những điều đó giúp tôi trưởng thành, giúp tôi biết trân trọng từng cơ hội nhỏ bé trong đời.

Giờ đây, tôi không còn sợ thinh lặng nữa. Tôi xem nó như người bạn cũ — lặng lẽ, trung thành và luôn bên tôi. Nhờ nó, tôi học được cách lắng nghe bằng trái tim, không chỉ bằng tai. Nhờ nó, tôi hiểu rằng sức mạnh thật sự không nằm ở việc ta nghe được bao nhiêu, mà ở chỗ ta dám sống, dám yêu và dám tin đến mức nào. Thinh lặng dạy tôi kiên nhẫn, dạy tôi quan sát thay vì phán xét, dạy tôi cảm nhận thay vì chỉ nghe. Và tôi nhận ra, đôi khi một ánh nhìn chân thành còn có giá trị hơn ngàn lời nói.

Nếu có ai hỏi tôi, “Nếu được chọn lại, chị có muốn nghe không?”, có lẽ tôi vẫn sẽ mỉm cười. Tôi muốn nghe, dĩ nhiên, muốn nghe tiếng sóng, tiếng chim, tiếng người thân gọi tên tôi. Nhưng nếu để đánh đổi tất cả những gì tôi đã học được – lòng kiên định, sự thấu hiểu và tình yêu cuộc sống – tôi sẽ chọn giữ lại sự thinh lặng này. Bởi chính trong thinh lặng ấy, tôi đã tìm thấy âm thanh của chính mình.

Năm 2019, sau khi tốt nghiệp đại học, tôi đã ngỡ đó chỉ là một giấc mơ – một giấc mơ mà tôi từng nghĩ sẽ không bao giờ chạm tới. Thế nhưng giấc mơ ấy lại hiện hữu trong đôi tay tôi, dưới hình dạng của tấm bằng Đại học Dược. Tôi đã cầm nó thật chặt, như thể sợ chỉ cần buông lơi một chút thôi, tất cả những năm tháng nỗ lực âm thầm kia sẽ tan biến như sương sớm. Tấm bằng không chỉ là phần thưởng cho kiến thức, mà là dấu mốc cho một hành trình đầy nước mắt, và niềm tin.

Tôi đã trải qua những ngày học tập không dễ dàng. Mỗi tiết học, tôi phải căng mắt nhìn khẩu hình miệng của giảng viên để đoán từng từ. Có khi họ nói quá nhanh, tôi không theo kịp, đành chép lại những gì nhìn thấy, rồi về nhà hỏi bạn bè hoặc tự tìm hiểu lại. Có những lần làm thí nghiệm, mọi người trao đổi rôm rả, còn tôi lặng lẽ quan sát từng cử động, từng động tác tay để hiểu công việc đang diễn ra. Mỗi ngày đến trường là một thử thách mới, nhưng tôi đã học cách đối mặt thay vì trốn chạy. Và những lúc tưởng chừng như tất cả sắp vỡ tan, tôi lại tìm đến cửa chùa – nơi tiếng chuông vang lên giữa không gian tĩnh lặng, như một bàn tay dịu dàng khẽ chạm vào những tâm hồn đang mỏi mệt. Ở đó, tôi cảm nhận được sự an yên lan tỏa, thấy mình được vỗ về, được xoa dịu sau những ngày dài chất chồng áp lực. Mỗi hồi chuông như lời nhắc nhở rằng cuộc đời này vẫn còn vô vàn điều đáng trân quý. Khói hương chiều bay nghi ngút hòa cùng làn gió nhẹ, khiến trái tim tôi như được gột rửa, nhẹ nhõm và thanh thản hơn. Với tôi, chùa không chỉ là chốn tĩnh lặng để tìm lại sự bình tâm, mà còn là nơi chở che, là bến đỗ của tâm hồn giữa những ngày giông gió. Từ đó, tôi lại có thêm niềm tin, thêm sức mạnh để bước tiếp – để trái tim mình mở ra một bầu trời xanh mới, và tâm hồn lại được phủ đầy an nhiên.

 Có khi tôi tủi thân, có khi cảm thấy mình thật nhỏ bé giữa những âm thanh của thế giới. Nhưng rồi mỗi khi nghĩ đến hình ảnh của cô chú thím những người đã đỡ đầu tôi từ tấm bé và cả tình thương bao la xuất phát từ nơi cửa chùa bình lặng, tôi lại thấy mình không được phép gục ngã. Tôi phải mạnh mẽ hơn, không chỉ cho bản thân mà còn cho họ – những người đã tin tưởng tôi đến cùng. Tôi tự nhủ rằng, nếu cuộc đời này bắt tôi phải đi con đường gập ghềnh hơn người khác, thì tôi sẽ đi chậm hơn một chút, nhưng sẽ không dừng lại.

Và rồi ngày ấy cũng đến. Ngày tôi cầm tấm bằng tốt nghiệp, tim tôi run lên trong niềm xúc động khó tả. Không ai thấy những đêm tôi ngồi học đến khuya trong căn phòng im ắng, không ai thấy những giọt nước mắt rơi xuống trang vở khi không thể theo kịp bài giảng. Nhưng tôi biết rõ từng phút giây ấy đã tạo nên con người mình hôm nay.

Tấm bằng ấy không chỉ là kết quả của bốn năm học, mà là minh chứng cho cả một chặng đường dài của sự kiên cường. Nó là món quà dành cho sự tin yêu mà tất cả những người đã đem lòng tin tưởng, yêu thương đặt vào nơi tôi. Đêm hôm trước lễ tốt nghiệp, tôi nhìn mình trong gương thật lâu. Khuôn mặt vẫn là tôi, nhưng trong đôi mắt ấy, tôi thấy một người kiên cường hơn, mạnh mẽ hơn, dám đối diện với mọi giới hạn của bản thân. Tôi mỉm cười, thì thầm: “Cảm ơn vì đã không bỏ cuộc.” Câu nói ấy không chỉ dành cho bản thân tôi, mà còn dành cho tất cả những ai đang bước đi trong thinh lặng – rằng chỉ cần không ngừng tin tưởng, ta sẽ luôn tìm được âm thanh của riêng mình giữa muôn vàn ồn ào của cuộc sống.

Ngày hôm nay, tôi có thể kể lại câu chuyện của đời mình mà không còn sợ hãi. Tôi không cần sự thương hại, tôi chỉ mong mọi người hiểu rằng: đằng sau mỗi khiếm khuyết là một nghị lực, đằng sau mỗi thinh lặng là một tâm hồn đang khao khát được sống, được yêu và được tin tưởng. Tôi không cần thế giới phải ồn ào, chỉ cần thế giới ấy có chỗ cho tôi – một người lặng lẽ nhưng mạnh mẽ, một người có thể không nghe được âm thanh bên ngoài, nhưng nghe được tiếng gọi sâu thẳm của trái tim mình.

Bởi tôi tin rằng, trong mỗi con người đều có một bản nhạc riêng. Và bản nhạc của tôi — dù không có âm thanh — vẫn ngân vang, bằng tất cả tình yêu, lòng biết ơn và niềm tin vào cuộc sống này.

*Hình minh họa được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo (AI), phác họa từ những cảm xúc trong câu chuyện "Thinh lặng dạy tôi cảm nhận" theo sự định hướng ý tưởng của đội ngũ CED.